Sỏi thận là một trong những bệnh lý thường gặp của hệ tiết niệu, xảy ra khi các khoáng chất và muối trong nước tiểu lắng đọng, kết tinh tạo thành sỏi trong thận hoặc đường tiết niệu. Những năm gần đây, bệnh có xu hướng gia tăng ở người trẻ tuổi do thay đổi thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống thiếu hợp lý và tình trạng uống ít nước kéo dài.
Theo các chuyên gia tiết niệu, nhiều trường hợp người bệnh chỉ phát hiện sỏi khi xuất hiện cơn đau quặn thận dữ dội hoặc biến chứng ảnh hưởng đến chức năng thận. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp sỏi tồn tại âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng.
Vì sao sỏi thận hình thành?
Sỏi thận hình thành khi nước tiểu chứa nồng độ cao các chất khoáng như canxi, oxalat, acid uric… làm các tinh thể kết dính với nhau tạo thành sỏi.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sỏi gồm:
– Uống ít nước
– Ăn nhiều muối
– Thói quen nhịn tiểu
– Chế độ ăn nhiều đạm động vật
– Ít vận động
– Béo phì
– Nhiễm trùng đường tiết niệu kéo dài
– Rối loạn chuyển hóa
– Tiền sử gia đình có người mắc sỏi tiết niệu
Ngoài ra, thời tiết nóng, mất nước kéo dài hoặc công việc phải ngồi nhiều cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Những dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan
Ở giai đoạn đầu, sỏi nhỏ có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn đường tiết niệu, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:
Đau vùng thắt lưng
Đây là triệu chứng thường gặp nhất. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội từng cơn, lan xuống vùng bụng dưới hoặc cơ quan sinh dục. Nhiều trường hợp đau quặn thận khiến người bệnh vã mồ hôi, buồn nôn, không thể ngồi yên.
Tiểu buốt, tiểu rắt
Sỏi di chuyển xuống niệu quản hoặc bàng quang có thể gây kích thích đường tiết niệu, khiến người bệnh tiểu buốt, tiểu nhiều lần hoặc khó tiểu.
Tiểu máu
Nước tiểu có màu hồng, đỏ hoặc sẫm màu có thể là dấu hiệu sỏi cọ xát gây tổn thương niêm mạc đường tiết niệu.
Sốt, rét run
Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng tiết niệu do sỏi gây tắc nghẽn và cần được thăm khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
Sỏi thận có nguy hiểm không?
Nhiều người cho rằng sỏi nhỏ không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, sỏi có thể gây:
– Tắc nghẽn đường tiết niệu
– Giãn đài bể thận
– Nhiễm trùng tiết niệu tái phát
– Ứ nước tại thận
– Suy giảm chức năng thận
– Suy thận trong những trường hợp nặng kéo dài
Theo Bộ Y tế, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý sỏi tiết niệu có vai trò quan trọng trong bảo tồn chức năng thận và hạn chế biến chứng lâu dài.
Phòng ngừa sỏi thận như thế nào?
Để giảm nguy cơ hình thành sỏi tiết niệu, người dân nên duy trì lối sống khoa học và chế độ ăn hợp lý:
– Uống đủ nước hằng ngày
– Hạn chế ăn mặn
– Không nhịn tiểu kéo dài
– Tăng cường vận động thể lực
– Hạn chế lạm dụng thực phẩm nhiều oxalat và đạm động vật
– Kiểm tra sức khỏe định kỳ
Đối với những người đã từng mắc sỏi, việc tái khám định kỳ có ý nghĩa quan trọng nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát.
Nhiều phương pháp điều trị hiện đại, ít xâm lấn
Hiện nay, tùy thuộc kích thước, vị trí và tình trạng sỏi, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp như:
– Điều trị nội khoa
– Tán sỏi ngoài cơ thể
– Tán sỏi nội soi ngược dòng
– Nội soi lấy sỏi qua da
– Phẫu thuật trong các trường hợp cần thiết
Các phương pháp điều trị hiện đại giúp hạn chế đau, ít xâm lấn, rút ngắn thời gian nằm viện và hỗ trợ người bệnh phục hồi nhanh hơn.
Bệnh viện Thận Hà Nội hiện đang triển khai nhiều phương pháp điều trị sỏi tiết niệu phù hợp với từng tình trạng bệnh lý cụ thể, đồng thời tăng cường tư vấn, hướng dẫn người bệnh trong phòng ngừa và theo dõi sau điều trị.
Tài liệu tham khảo
- 1. Bộ Y tế. Quyết định số 3610/QĐ-BYT ngày 31/8/2015 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về Thận – Tiết niệu”.
- 2. Bộ Y tế. Quyết định số 3931/QĐ-BYT ngày 21/9/2015 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Ngoại khoa Chuyên ngành Tiết niệu”.
- 3. Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam. Khuyến cáo về chẩn đoán và điều trị sỏi tiết niệu.
- 4. European Association of Urology (EAU). Guidelines on Urolithiasis, cập nhật năm 2025.
