Tán sỏi thận qua da bằng đường hầm nhỏ: Ít xâm lấn, hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị
Tán sỏi thận qua da bằng đường hầm nhỏ là kỹ thuật điều trị ít xâm lấn, thường được cân nhắc đối với sỏi thận kích thước lớn hoặc phức tạp. Chỉ định cần dựa trên đặc điểm sỏi, giải phẫu đường tiết niệu, chức năng thận và tình trạng toàn thân của từng người bệnh.
- Tán sỏi thận qua da bằng đường hầm nhỏ là gì?
Tán sỏi thận qua da là phương pháp tạo một đường hầm từ da vùng lưng vào hệ thống đài bể thận dưới hướng dẫn của phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Qua đường hầm này, bác sĩ đưa ống nội soi vào thận, sử dụng nguồn năng lượng phù hợp để tán sỏi và lấy các mảnh sỏi ra ngoài.
Với kỹ thuật đường hầm nhỏ, kích thước đường vào thận được thu nhỏ so với tán sỏi qua da tiêu chuẩn. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể đặt ống dẫn lưu thận hoặc ống thông niệu quản sau can thiệp; thời điểm rút ống được quyết định theo diễn biến lâm sàng và kết quả kiểm tra.
- Những trường hợp có thể được chỉ định
Tán sỏi thận qua da thường được cân nhắc trong các trường hợp:
- Sỏi thận trên 2 cm, sỏi san hô hoặc sỏi có cấu trúc phức tạp.
- Sỏi không phù hợp với phương pháp khác hoặc điều trị trước đó chưa đạt kết quả như mong muốn.
- Một số trường hợp sỏi ở vị trí khó tiếp cận, sỏi gây tắc nghẽn hoặc kèm bất thường giải phẫu, sau khi được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
Kỹ thuật có thể chưa phù hợp khi người bệnh có rối loạn đông máu chưa được kiểm soát, nhiễm khuẩn đường tiết niệu chưa điều trị, không bảo đảm điều kiện gây mê hoặc có tình trạng làm tăng nguy cơ can thiệp. Tăng huyết áp và các bệnh lý nền cần được kiểm soát ổn định trước phẫu thuật. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên lợi ích và nguy cơ của từng người bệnh.
Hình 1 và 2: Minh họa phương pháp tán sỏi qua da bằng đường hầm nhỏ. Những sỏi lớn hơn 2 cm, bao gồm cả sỏi san hô phức tạp, có thể được chỉ định tán sỏi thận qua da sau khi bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
- Ưu điểm của tán sỏi thận qua da bằng đường hầm nhỏ
- Tiếp cận và xử lý trực tiếp sỏi thận kích thước lớn hoặc phức tạp, với khả năng làm sạch sỏi tốt ở người bệnh được lựa chọn phù hợp.
- Đường mổ nhỏ hơn so với phẫu thuật mở, thường giúp giảm đau sau mổ, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế sẹo mổ.
- Đường hầm nhỏ có thể giúp giảm tổn thương mô và nguy cơ chảy máu so với đường hầm tiêu chuẩn trong một số trường hợp; hiệu quả và mức độ an toàn còn phụ thuộc đặc điểm sỏi, số đường hầm, thời gian can thiệp và tình trạng người bệnh.
Cũng như mọi can thiệp, phương pháp này vẫn có thể gặp tai biến, biến chứng như chảy máu, nhiễm khuẩn, sốt hoặc nhiễm khuẩn huyết, tổn thương cơ quan lân cận, rò nước tiểu hay còn sót sỏi. Người bệnh cần được thăm khám, làm xét nghiệm và đánh giá đầy đủ trước phẫu thuật.
- Chăm sóc và theo dõi sau tán sỏi
Sau can thiệp, người bệnh được theo dõi dấu hiệu sinh tồn, mức độ đau, màu sắc và lượng nước tiểu, tình trạng chảy máu, nhiễm khuẩn và hoạt động của các ống dẫn lưu nếu có. Việc vận động, ăn uống, dùng thuốc và rút ống dẫn lưu thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu có sốt, rét run, đau tăng, tiểu máu nhiều, tiểu khó, lượng nước tiểu giảm hoặc dịch thấm nhiều tại vị trí dẫn lưu.
Thời gian nằm viện và trở lại sinh hoạt phụ thuộc mức độ phức tạp của sỏi, phương pháp can thiệp, diễn biến sau mổ và bệnh lý kèm theo. Lượng nước uống hằng ngày cũng cần được cá thể hóa; người bệnh suy thận, suy tim, phù hoặc đang lọc máu không tự tăng lượng nước nếu chưa có chỉ định.
Sau xuất viện, người bệnh cần tái khám đúng hẹn để đánh giá kết quả điều trị, phát hiện sỏi còn sót và được hướng dẫn phòng ngừa tái phát. Không tự ý dùng thuốc hoặc thuốc nam khi chưa trao đổi với bác sĩ điều trị.
Hình 3: Vết mổ của phương pháp tán sỏi qua da bằng đường hầm nhỏ có kích thước nhỏ; kích thước thực tế tùy thuộc kỹ thuật và dụng cụ được sử dụng.
- Tán sỏi thận qua da tại Bệnh viện Thận Hà Nội
Tại Bệnh viện Thận Hà Nội, tán sỏi thận qua da bằng đường hầm nhỏ được triển khai trong điều trị sỏi tiết niệu, đặc biệt ở những trường hợp sỏi thận kích thước lớn, sỏi phức tạp hoặc cần cân nhắc bảo tồn chức năng thận.
Lợi thế của bệnh viện chuyên khoa Thận học – Tiết niệu là khả năng phối hợp giữa các chuyên ngành liên quan trong đánh giá và điều trị người bệnh có sỏi tiết niệu, nhất là khi kèm suy giảm chức năng thận, nhiễm khuẩn tiết niệu, bệnh lý nội khoa hoặc đang điều trị lọc máu.
Trước phẫu thuật, người bệnh được thăm khám, thực hiện xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết; phương án điều trị được cân nhắc với sự phối hợp của các chuyên khoa phù hợp như Ngoại Thận – Tiết niệu, Nội thận, Thận nhân tạo, Chẩn đoán hình ảnh, Gây mê hồi sức và Hồi sức cấp cứu.
Kỹ thuật được thực hiện với hệ thống nội soi tiết niệu, nguồn năng lượng tán sỏi và phương tiện định vị phù hợp. Bác sĩ lựa chọn đường tiếp cận, kích thước đường hầm và phương án dẫn lưu dựa trên đặc điểm sỏi, giải phẫu thận và tình trạng của từng người bệnh.
Mục tiêu điều trị không chỉ là loại bỏ sỏi mà còn bảo đảm an toàn, bảo tồn chức năng thận và xây dựng kế hoạch theo dõi nhằm hạn chế nguy cơ tái phát.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn phương pháp phù hợp với tình trạng cụ thể.
Thông tin chuyên môn: Khoa Ngoại Thận – Tiết niệu, Bệnh viện Thận Hà Nội
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Ngoại khoa, chuyên khoa Phẫu thuật Tiết niệu: Quy trình kỹ thuật tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ bằng máy tán laser dưới định vị siêu âm hoặc C-arm. Ban hành kèm Quyết định số 5730/QĐ-BYT ngày 21/12/2017.
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis. 2026.
- American Urological Association. Surgical Management of Kidney and Ureteral Stones: AUA Guideline. 2025; approved 2026.
